An Ghaeilge ‘i mbaol a báis’ – cáipéis nua de chuid Thithe an Oireachtais

Ag deireadh 'The Irish language – a linguistic crisis?', a d’ullmhaigh Seirbhís Leabharlainne agus Taighde an Oireachtais, tugtar rabhadh do Theachtaí Dála agus do Sheanadóirí faoi staid na teanga

An Ghaeilge ‘i mbaol a báis’ – cáipéis nua de chuid Thithe an Oireachtais

Tá an Ghaeilge i mbaol a báis mar theanga phobail sa Ghaeltacht agus mar theanga náisiúnta ar fud na tire, de réir cáipéise de chuid Thithe an Oireachtais.

Ag deireadh na cáipéise, The Irish language – a linguistic crisis?, a d’ullmhaigh Seirbhís leabharlainne agus Taighde an Oireachtais, tugtar rabhadh do Theachtaí Dála agus do Sheanadóirí faoi staid na teanga.

Luaitear sa pháipéar taighde ceithre chúis leis an teanga a bheith i mbaol a caillte: cúrsaí staire, socheolaíochta agus eacnamaíochta agus cúinsí a bhaineann “le hinstitiúidí an stáit”.

Deirtear go bhfuil an teanga i mbaol a caillte in ainneoin a stádais sa bhunreacht agus mar theanga oifigiúil oibre san Aontas Eorpach, agus in ainneoin thorthaí an Daonáirimh 2011 a léirigh go raibh méadú tagtha ar líon na gcainteoirí Gaeilge.

D’ullmhaigh lucht taighde Thithe an Oireachtais, The Irish language – a linguistic crisis?, mar gheall ar a bhfuil geallta i gclár an Rialtais faoin nGaeilge agus toisc go bhfuil buanchoiste Oireachtais nua bunaithe chun plé le cúrsaí Gaeilge agus Gaeltachta.

Bhí a gcéad chruinniú ag an gcoiste Gaeilge an tseachtain seo caite agus i ndiaidh an chruinnithe sin, scaip Cathaoirleach an choiste, an Teachta Dála neamhspleách, Catherine Connolly, an cháipéis ar na baill.

Tá cur síos in The Irish language – a linguistic crisis? ar staid reatha na Gaeilge bunaithe ar fhigiúirí Daonáirimh agus ar shaothair eile, ina measc an nuashonrú ar an Staidéar Cuimsitheach Teangeolaíoch, 2007.

De réir an taighde sin, is ar éigean go mbeidh an Ghaeilge á labhairt mar theanga phobail aon áit sa Ghaeltacht faoi cheann deich mbliana.

Déantar cur síos chomh maith sa pháipéar taighde de chuid Thithe an Oireachtais ar na beartais stáit éagsúla a tugadh isteach ar mhaithe le cur chun cinn na Gaeilge, ina measc an Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge.