Tá baint mhór ag an fhadhb seo le fallás na gcostas báite – an claonadh leanúint le rud mar gheall ar an gcostas atá caite leis cheana féin. Tá rannpháirtíocht thubaisteach Meiriceá i gcogadh Vítneam ar cheann de na samplaí stairiúla is fearr den fheiniméin sin.
Mí na Samhna 1963, bhí fórsaí an tuaiscirt ag déanamh dul chun cinn seasta i gcoinne réimeas Vítneam Theas a bhí lag agus mí‑éifeachtach. Bhí faitíos ar an Uachtarán Lyndon Johnson agus a fhoireann roimh na hiarmhairtí polaitiúla sa bhaile agus go hidirnáisiúnta dá gcaillfí an cogadh. Dá bhrí sin, shocraigh siad a dtacaíocht do Saigon a mhéadú le súil go gcuirfeadh léiriú fórsa iallach ar Hanoi cúlú.
Ar dtús, is é a bhí i gceist leis seo ná cúnamh eacnamaíochta agus comhairleoirí míleata a chur ar fáil. Ansin buamáil. Ansin trúpaí talún a chur ann. Agus ina dhiaidh sin níos mó de gach rud. Ach sheas Hanoi lena bpríomhchuspóirí agus dhiúltaigh siad géilleadh. Faoi 1968, bhí an cogadh ag cosaint an oiread sin fola agus maoine agus ag cruthú suaitheadh chomh mór sin sa bhaile gur thosaigh Washington ag lorg bealach amach. D’fhógair Lyndon Johnson deireadh leis an mbuamáil, d’fhág sé an saol polaitiúil agus d’fhág sé an fhadhb faoina chomharba, Richard Nixon, agus a comhairleoir slándála Henry Kissinger.
Ar dtús, rinne Nixon agus Kissinger iarracht na sean‑aidhmeanna céanna a bhaint amach le meascán den lámh láidir agus bagairtí. Bhí siad ag súil go gcuirfí eagla ar na Vítneamaigh Thuaidh trí bhuamáil neamhthrócaireach agus bagairtí fíochmhara, agus go bhféadfaí brú a chur ar an Aontas Sóivéadach agus an tSín brú a chur ar na Vítneamaigh Thuaidh.
De réir cuntas a scríobhadh níos déanaí dúirt Kissinger: ‘Ní chreidim nach bhfuil tráth a cloíte ag cumhacht den cheathrú grád ar nós Vítneam Thuaidh.’ Bhí Nixon cinnte go bhféadfadh sé iachall a chur ar na Vítneamaigh Thuaidh géilleadh. Thug sé ‘teoiric an fhir mhire’ air seo. Theastaigh uaidh go gcreidfeadh na Vítneamaigh Thuaidh go ndéanfadh sé rud ar bith chun a sprioc a bhaint amach.
Ach theip ar an straitéis. Níor ghéill na Vítneamaigh Thuaidh don bhrú, níor chlis ar a bhfórsaí, níor chuir na Sóivéadaigh brú orthu éirí as an troid, agus lean an cogadh ar aghaidh. Faoi 1969 bhí Meiriceá ar ais san áit ar thosaigh siad ach ní raibh aon áireamh ar an méad fola a bhí doirte ná ar an scrios a bhí déanta idir an dá linn.
I ndeireadh na dála tharraing Meiriceá amach i 1973, agus, dhá bhliain níos déanaí, thit Saigon agus bhuaigh na Cumannaigh an cogadh.
Cabhraíonn stair chogaí ar nós cheann Vítneam linn a thuiscint go bhfuil fallás na gcostas báite le sonrú i gcur chuige Putin san Úcráin agus go bhfuil an cogadh imithe i bhfad níos faide ná an pointe go raibh aon chiall nó tairbhe ann don Rúis.
Roimh thús an mhórionraidh mí Feabhra 2022 bhí tuairim is 7% de thailte na hÚcráine ina seilbh ag an Rúis sa Chrimé agus i gcuid den Donbas. Ag tús an mhórionraidh rinne siad dul chun cinn mór agus tapa agus faoi Mhárta 2022 bhí 27% de thailte na hÚcráine ina seilbh acu.
Dá mbeadh Putin tar éis stopadh ag an bpointe sin tar éis mí amháin bheadh cárta idirbheartaíochta ar chostas i bhfad níos ísle aige ná mar atá aige anois ceithre bliana níos déanaí. Faoi dheireadh 2022 bhí 18-19% den Úcráin aige. Dá mbeadh sé tar éis stopadh ag an bpointe sin bheadh a bheag nó a mór an méid céanna den Úcráin aige is atá anois.
Ach ar nós na Meiriceánach i Vítneam níl aon áireamh ar an bhfuil atá doirte, an scrios atá déanta ná ar an maoin atá ídithe sna blianta idir an dá linn. Agus sin ar fad déanta le críochnú, a bheag nó a mhór, san áit chéanna.
Ar nós Mheiriceá i Vítneam (agus Meiriceá san Iaráin le déanaí) níor oibrigh buamáil fhorleathan chun toil an namhad a bhriseadh. Ag amanna éagsúla bhain an Rúis triail as teoiric an fhir mhire le bagairtí núicléacha ach níor ghéill an Úcráin. Deineadh gach iarracht imeaglú a dhéanamh ar an Eoraip stop a chur lena cuid tacaíochta don Úcráin ach níor oibrigh sé sin. Ansin síleadh go dtiocfadh Donald Trump i gcabhair orthu agus go gcuirfeadh sé iachall ar an Úcráin an chuid eile den Donbas a ghéilleadh don Rúis ach níor oibrigh sé sin.
Is féidir frustrachas Putin nó comhairleoir éigin leis a shamhlú agus é ag rá: ‘Ní chreidim nach bhfuil tráth a cloíte ag cumhacht den cheathrú grád ar nós na hÚcráine…’.
Anois tá an Rúis ag filleadh ar mheascán de na straitéisí nár oibrigh go dtí seo – géarú ar an mbuamáil fhorleathan agus ag bagairt scrios a dhéanamh ar Chív, ach níl fianaise ar bith ón stair mhíleata go mbeidh rath ar na hiarrachtaí seo.
Anois, dar le tráchtairí míleata sa Rúis agus san iarthar, tá taoide an chogaidh casta i bhfabhar na hÚcráine. Cé nach féidir talamh slán a dhéanamh de go leanfaidh an buntáiste seo go deo is féidir ar rá ar laghad go méadóidh sé dúshlán atá roimh an Rúis maidir lena haidhmeanna cogaidh a bhaint amach. Ach má leanann buntáiste na hÚcráine ar aghaidh beidh deis caillte ag Putin a smacht ar an 20% den Úcráin atá gafa aige a dhaingniú.
Sa chás sin d’fhéadfadh an bhróg a bheith ar an gcos eile agus gurbh iad na hÚcránaigh a bheadh ag éileamh go dtabharfaí – mar shampla – ionad núicléach Zaporizhia ar ais dóibh mar réamhchoinníoll d’aon socrú síochána.
Tá a lán tráchtairí ag tuar le déanaí go gcuirfidh an Rúis deireadh leis an gcogadh go luath mar go bhfuil an praghas atá á íoc ag éirí iomarcach. Is meastachán stuama, loighciúil agus réasúnta é sin.
Ach ní bhíonn fallás na gcostas báite stuama, loighciúil nó réasúnta. Mar sin ná cuir as an áireamh go bhféadfadh Putin leanúint air ag déanamh íobairt de na mílte d’fhir óga na Rúise chun sráidbhailte scriosta in oirthear na hÚcráine a ghabháil ar feadh cúpla bliain eile.
Nóta: Bunaíodh an cur síos ar Chogadh Vítneam ar alt a foilsíodh san iris Foreign Affairs le déanaí
Fág freagra ar 'Doirteadh fola nach bhfuil ciall ná réasún leis – Vítneam agus an Úcráin'