Beo i ré na háiféise atá muid agus Uachtaráin na Stát Aontaithe luaite le cúrsaí síochána

Ní gá ach spléachadh gairid a thabhairt ar liosta na mbuaiteoirí le dearbhú gur beag aird is fiú a thabhairt ar an nGradam Síochána Nobel. Beo i ré na háiféise atá muid agus Uachtaráin na Stát Aontaithe luaite le cúrsaí síochána.

Is beag duine ar bronnadh an Gradam Síochána Nobel orthu mar aitheantas ar obair a bhaineann le neamhspleáchas agus neamhthuilleamaíocht a threisiú i gceann de thíortha an Domhain Theas. Is é léamh na heagraíochta Nobel go mbaineann síocháin le forlámhas an Iarthair a chur chun cinn agus a dhaingniú.

Is nós leis an eagraíocht an gradam a bhronnadh ar dhaoine ar mian leo an bonn a bhaint de rialtais dhlisteanacha a dtíortha féin agus réimeas a chloífidh le mianta an Iarthair, agus na Stát Aontaithe go háirithe, a chur ina n-ionad.

Ba é an chineál sin oibre a thuill an Gradam Síochána don bhliain 2025 do María Corina Machado ó Veiniséala. A bhuí le maoiniú ó na Stáit Aontaithe bhunaigh sí Súmate in 2002, eagraíocht ar a dtugtar ‘grúpa faireacháin vótála’, d’fhonn Hugo Chavez a threascairt. Cé gur theip ar na hiarrachtaí sin choinnigh Machado uirthi ag iarraidh rialtas i ndiaidh rialtas dlisteanach faoi stiúir Nicolás Maduro a threascairt.

Is cinnte nach é sin an dóigh a ndéanfadh an eagraíocht Nobel cur síos ar a cuid oibre, ach go rachadh siad i muinín focal amhail ‘daonlathas’, ‘daonnúil’, nó ‘athmhuintearas’ ar mhaithe le huaillmhian ceannairce dá leithéid a cheilt. Is leor nod don eolach i gcúinsí dá macasamhail agus is iomaí aineolach san aos polaitíochta a alpfaidh siar bréaga follasacha na bunaíochta cibé.

Ar ndóigh, ó bronnadh an gradam ar Machado, d’fhuadaigh na Stáit Aontaithe Nicolás Maduro agus ba ise rogha na coitiantachta chun teacht i gcomharbacht air. Ar chúis éigin, níor tháinig tuar faoin tairngreacht úd agus ba í Delcy Rodríguez, Leas-Uachtarán Maduro, a ceapadh ina hionad.

Cá bhfios cé acu an raibh Machado ag iarraidh im a chuimilt leis na Stáit Aontaithe agus an post a fháil di féin ach bheartaigh sí a gradam a bhronnadh ar Donald Trump, fear nár thuig riamh cumhacht an noda, ar cosúil go mbíonn achan smaoineamh a ritheann leis á spalpadh aige i rith an ama.

Ní raibh an eagraíocht Nobel i bhfad ag dul i mbun gnímh. Aisteach go leor, ach is cosúil go raibh siad ag iarraidh aon smál a bhaint ó ghradam a bhfuil liosta a bhuaiteoirí báite i bhfuil le blianta anuas. Chuir an eagraíocht in iúl nach féidir an gradam a thabhairt ar aghaidh agus gur leis an té ar ar bronnadh é a bhainfidh sé go deo. Ní thiocfaidh aon athrú ar bhuaiteoir oifigiúil an ghradaim fiú agus é i seilbh duine éigin eile.

Tá go maith agus níl go holc, is dócha. Is le Machado an gradam agus is amhlaidh a bheas sé go deo, ach ar fiú aon scagadh sa bhreis a dhéanamh ar na cúinsí inar bronnadh an gradam uirthi ar dtús?

Ní hé gur mhúscail Machado an mhaidin i ndiaidh di an gradam a bhaint agus gur bheartaigh sí caidreamh a chothú le Donald Trump, bhí sí ag obair i gcomhar leis an Uachtarán agus lena réamhtheachtaithe chun mianta na Stát Aontaithe a chur i bhfeidhm i Veiniséala le blianta anuas. Ar bhealach, ní bhuailfeá Trump amach mar urlabhraí don socrú polaitíochta úd, cladhaire confach a chuireann gníomhaíochtaí gáirsiúla na Stát Aontaithe in iúl gan scáth gan náire.

Is cosúil gurb é an botún a rinne Machado ná go dtáinig sí salach ar nós na caolchúise mar a chleachtann an eagraíocht Nobel é. Dúirt sí amach os comhair an tsaoil an fhírinne ar fearr le cumhachtaí an Iarthair a coinneáil faoi choim, gurb ionann síocháin agus géilleadh do riail agus d’fhorlámhas na bunaíochta.