Tá cumhachtaí breise ó Ombudsman na bPóilíní – tá cás láidir aici

Bhí seirbhís Ombudsman na bPóilíní ar thús cadhnaíochta sa bhliain 2000 ach sin 20 bliain ó shin

Tá cumhachtaí breise ó Ombudsman na bPóilíní – tá cás láidir aici

Tá Ombudsman na bPóilíní in ann a cuid cuardaigh féin a dhéanamh ar sheanchomhaid an RUC faoi eachtraí a tharla le linn na dTrioblóidí atá á n-iniúchadh.

Céim mhór chun cinn ab ea an socrú sin idir an tOmbudsman nua, Marie Anderson, agus an PSNI an mhí seo caite.

Má cheap tú go gcaithfeadh sé go raibh fáil ag oifig an Ombudsman i gcónaí ar gach faisnéis oifigiúil bhí dul amú ort. Ó tháinig sé chun solais anuraidh gur theip ar an PSNI gach a raibh in aircív na bpóilíní faoi ionsaí dílseach i 1992 a thabhairt ar láimh do chigirí an Ombudsman ba léir go raibh géarghá le socrú úr.

Tar éis idirbheartaíocht a mhair míonna fógraíodh trí seachtaine ó shin go bhféadfadh an tOmbudsman nó a lucht fiosraithe a bheith lánpháirteach i gcuardach i gcartlann na bpóilíní. Beidh an t-údarás acu feasta cuardach a threorú i ngach córas faisnéise de chuid an PSNI de réir mar is cuí.

Luíonn sé le réasún go mbraitheann muinín an phobail i bhfiosruithe an Ombudsman ar chruthúnas nár ceileadh faisnéis ar chigirí. Tá 44 milliún cáipéis nó giotaí faisnéise faoi bhlianta na dTrioblóidí i stór an PSNI. Tá cuid de ar sheanchórais agus mhaígh roinnt gurbh fhurasta a thuiscint go mbeadh sé deacair gach blúire a sholáthar don Ombudsman. Ba é sin an míniú a tugadh anuraidh nuair a ghabh an PSNI leithscéal mar nár cuireadh ar fáil gach a raibh ar an taifead faoi ionsaí lámhaigh an UDA ar shiopa geallghlacadóra Seán Graham i gceantar náisiúnach i mBéal Feirste. Maraíodh cúigear agus gortaíodh naonúr san ionsaí ar Bhóthar Ormeau i mí Feabhra 1992.

Ualach as cuimse ar oifig Ombudsman na bPóilíní is ea an fhreagracht as cásanna stairiúla a chuireann teaghlaigh nó feachtais mar chúram air cheal córas oifigiúil ar bith eile chun déileáil le hoidhreacht na dTrioblóidí. Is féidir iarraidh ar an Ombudsman a dhul i ngleic le cás má bhí baint ag póilíní leis, má rinneadh faillí i bhfiosrú na heachtra nó má líomhnaítear claonpháirteachas.

Ní nach ionadh bíonn amhras faoi iompar na bpóilíní de dhlúth agus d’inneach i ngach gearán. Dá bhrí sin tá tábhacht thar na bearta leis go gcothófaí muinín an phobail sa bhfiosrú. Tá súil ag Marie Anderson go mbeidh toradh dearfach ar an socrú nua.

Ní hé sin an t-aon athrú atá á éileamh aici. Fiche bliain ó bunaíodh Oifig an Ombudsman, nuair a bhí Tuaisceart Éireann mar cheannródaí i dtaca le monatóireacht ar phóilíneacht, deir Anderson go bhfuil réigiúin eile i bhfad chun tosaigh orainn.

Tá reacht nua dréachtaithe aici agus í ag iarraidh tacaíocht ó Naomi Long, an tAire Cirt agus ó Fheidhmeannas Stormont.

I measc na gcumhachtaí atá in easnamh uirthi tá an chumhacht iallach a chur ar iarphóilíní comhoibriú le fiosruithe. Sin an t-údar frustrachais is mó aici, a dúirt Anderson le hiriseoirí le gairid.

Deacracht mhór d’fhiosraithe ar eachtraí stairiúla is ea é sin, aimhrialtacht san reachtaíocht a ghoill ar a réamhtheachtaithe go léir san oifig le scór bliain.

Teastaíonn ról don Ombudsman maidir le smachtú póilíní uaithi freisin. Faoi láthair tig leis an Ombudsman moladh a dhéanamh go ngearrfaí pionós ar oifigeach – fíneáil, ísliú céime, atraenáil nó briseadh as an bpost – ach ní gá don tSeirbhís Phóilíneachta glacadh leis an moladh. Bhí cúpla cás le blianta beaga anuas nuair nár glacadh le moladh an Ombudsman. Tá ról níos gníomhaí i smachtú oifigeach ag an Oifig Neamhspleách um Ghearáin faoi Phóilíní i Sasana agus sa Bhreatain Bheag, arsa an tOmbudsman. Glacann an Oifig thall páirt i gcásanna faoi smachtú póilíní agus ba mhaith léi an t-údarás sin a bheith ag a hoifig féin. Ina theannta sin, ba mhaith léi gur painéal neamhspleách a dhéanfadh cinneadh faoi smachtú póilíní agus nach mbeadh ról ar bith ag ceannasaíocht an PSNI ann.

Céimeanna chun muinín an phobail san Ombudsman agus san PSNI a chothú a bheadh iontu seo go léir, dar léi.

Ba dheacair easaontú léi.

Níl anseo ar fad, go dtí seo, ach moladh áfach. An bhfaighidh sí tacaíocht Stormont?
Sin ceist.

Go dtí seo bhí sé de nós ag na páirtithe aontachtacha go léir cosa a chur i dtaca in aghaidh beart ar bith a cheap siad a dhéanfadh dochar do cháil an RUC. An seasfaidh siad le hiaroifigigh a dhiúltaíonn fianaise a thabhairt d’fhiosruithe an Ombudsman? Le déanaí b’éigean do Shinn Féin éirí as a bhac ar scéim chúitimh d’íospartaigh nuair a d’ordaigh an Ard-Chúirt dóibh é. N’fheadar an mbeidh rialú cúirte riachtanach chun comhoibriú iarphóilíní le fiosruithe an Ombudsman a fháil?

Bhí an tseirbhís ar thús cadhnaíochta sa bhliain 2000 ach idir phairilis pholaitiúil agus easaontas faoi stair na dTrioblóidí agus faoin RUC ba mhinic ganntanas foirne agus maoine ar oifig an Ombudsman.
Ina theannta sin níor deineadh uasdátú ar an reachtaíocht –baineann na dlíthe d’Oifig an Ombudsman leis an reachtaíocht phóilíneachta.

Tá cás láidir ag Marie Anderson maidir le hacht sonrach d’Oifig an Ombudsman a éileamh – gnó do lucht Stormont agus iad ag filleadh tar éis a saoire.

Fág freagra ar 'Tá cumhachtaí breise ó Ombudsman na bPóilíní – tá cás láidir aici'