Obair mhór roimh na bailte seirbhíse Gaeltachta, de réir figiúirí nua

Aithníodh 16 baile a d’fhéadfadh a bheith ina bhaile seirbhíse Gaeltacht faoi Acht na Gaeltachta 2012. Léiríonn Daonáireamh 2016, áfach, gur fíorbheagán Gaeilge a bhíonn á labhairt i bhformhór na mbailte sin

Obair mhór roimh na bailte seirbhíse Gaeltachta, de réir figiúirí nua

Beidh obair mhór le déanamh sna bailte sin a ainmníodh in Acht na Gaeltachta 2012 mar ‘bhailte seirbhíse Gaeltachta’ má tá feidhm le bheith acu freastal ar mhuintir na Gaeltachta ina dteanga féin.

Léiríonn anailís atá déanta ag Tuairisc.ie ar na figiúirí ó Dhaonáireamh 2016 gur ag titim atá céatadán na gcainteoirí laethúla Gaeilge lasmuigh den chóras oideachais i bhformhór mór na 16 baile a ainmníodh ina mbailte seirbhíse Gaeltachta sna seacht gcontae Gaeltachta.

Ba sa Daingean, ar baile seirbhíse Gaeltachta chomh maith le baile Gaeltachta é, an baile seirbhíse Gaeltachta ba mhó ar thit céatadán na gcainteoirí Gaeilge lasmuigh den chóras oideachais idir 2011- 2016. Bhí 17.1% de phobal an bhaile ina gcainteoirí laethúla Gaeilge sé bliana ó shin ach níor thug ach 13.6% den phobal le fios anuraidh go labhraíonn siad an teanga ar bhonn laethúil anuraidh.

Is í an Uaimh, taobh le Ráth Chairn agus Baile Ghib i nGaeltacht na Mí, an baile seirbhíse Gaeltachta is laige ó thaobh labhairt na Gaeilge de, de réir na staitisticí. Níl ach 0.9% de phobal an bhaile sin ina gcainteoirí laethúla Gaeilge, cé gur ardú fíorbheag é sin ar an 0.8% a thug le fios in 2011 go labhraíonn siad an Ghaeilge gach lá lasmuigh den chóras oideachais.

Dar leis an Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, imríonn an Ghaeltacht tionchar cultúrtha agus geilleagrach ar na bailte sin a dhéanann freastal uirthi, na bailte seirbhíse Gaeltachta. Maíonn an roinn go mbíonn “tionchar suntasach chomh maith céanna” ag na bailte sin ar an nGaeltacht féin.

Thabharfadh figiúirí an Daonáirimh le tuiscint, áfach, gur mó an tionchar atá ag na bailte ar an nGaeltacht ná mar atá ag an nGaeltacht ar na bailte.

Tá sé mar chuspóir ag an Roinn go mbeadh tionchar dearfach ag na bailte ar an nGaeilge mar theanga phobail agus teaghlaigh sna ceantair oifigiúla Ghaeilge atá taobh leo nó timpeall orthu.

Tá pleananna teanga á n-ullmhú i roinnt bailte i láthair na huaire agus tá socruithe á ndéanamh i mbailte eile le plean teanga a réiteach, faoi Acht na Gaeltachta 2012.

Tá an obair tosaithe cheana féin i Leitir Ceannainn agus sa Daingean agus táthar ag súil go mbeidh an obair ar bun go luath i gcathair na Gaillimhe.